| linguae |
|
AENEID I, 1-49
Robert Sonkowski's recitation can be heard here
Arma virumque canō, Troiae quī prīmus ab ōrīs
Ītaliam, fātō profugus, Lāvīniaque vēnit
lītora, multum ille et terrīs iactātus et altō
vī superum saevae memorem Iūnōnis ob īram;
multa quoque et bellō passus, dum conderet urbem, 5
īnferretque deōs Latiō, genus unde Latīnum,
Albānīque patrēs, atque altae moenia Rōmae.
Mūsa, mihī causās memorā, quō nūmine laesō,
quidve dolēns, rēgīna deum tot volvere cāsūs
īnsignem pietāte virum, tot adīre labōrēs 10
impulerit. Tantaene animīs caelestibus īrae?
Urbs antīqua fuit, Tyriī tenuēre colōnī,
Karthāgō, Ītaliam contrā Tiberīnaque longē
ōstia, dīves opum studiīsque asperrima bellī,
quam Iūnō fertur terrīs magis omnibus ūnam 15
posthabitā coluisse Samō; hīc illius arma,
hīc currus fuit; hoc rēgnum dea gentibus esse,
sī quā Fāta sinant, iam tum tenditque fovetque.
Prōgeniem sed enim Troiānō ā sanguine dūcī
audierat, Tyriās ōlim quae verteret arcēs; 20
hinc populum lātē rēgem bellōque superbum
ventūrum excidiō Libyae: sīc volvere Parcās.
Id metuēns, veterisque memor Sāturnia bellī,
prīma quod ad Troiam prō cārīs gesserat Argīs—
necdum etiam causae īrārum saevīque dolōrēs 25
exciderant animō: manet altā mente repostum
ūdicium Paridis sprētaeque iniūria fōrmae,
et genus invīsum, et raptī Ganymēdis honōrēs.
Hīs accēnsa super, iactātōs aequore tōtō
Trōas, rēliquiās Danaum atque immītis Achillī, 30
arcēbat longē Latiō, multōsque per annōs
errābant, āctī Fātīs, maria omnia circum.
Tantae mōlis erat Rōmānam condere gentem!
Vix ē cōnspectū Siculae tellūris in altum
vēla dabant laetī, et spūmās salis aere ruēbant, 35
cum Iūnō, aeternum servāns sub pectore volnus,
haec sēcum: 'Mēne inceptō dēsistere vīctam,
nec posse Ītaliā Teucrōrum āvertere rēgem?
Quippe vetor fātīs. Pallāsne exūrere classem
Argīvom atque ipsōs potuit submergere pontō, 40
ūnius ob noxam et furiās Aiācis Oīlēī?
Ipsa, Iovis rapidum iaculāta ē nūbibus ignem,
disiēcitque ratēs ēvertitque aequora ventīs,
illum expīrantem trānsfīxō pectore flammās
turbine corripuit scopulōque īnfīxit acūtō. 45
Ast ego, quae dīvom incēdō rēgīna, Iovisque
et soror et coniūnx, ūnā cum gente tot annōs
bella gerō! Et quisquam nūmen Iūnōnis adōret
praetereā, aut supplex ārīs impōnet honōrem?'
Ītaliam, fātō profugus, Lāvīniaque vēnit
lītora, multum ille et terrīs iactātus et altō
vī superum saevae memorem Iūnōnis ob īram;
multa quoque et bellō passus, dum conderet urbem, 5
īnferretque deōs Latiō, genus unde Latīnum,
Albānīque patrēs, atque altae moenia Rōmae.
Mūsa, mihī causās memorā, quō nūmine laesō,
quidve dolēns, rēgīna deum tot volvere cāsūs
īnsignem pietāte virum, tot adīre labōrēs 10
impulerit. Tantaene animīs caelestibus īrae?
Urbs antīqua fuit, Tyriī tenuēre colōnī,
Karthāgō, Ītaliam contrā Tiberīnaque longē
ōstia, dīves opum studiīsque asperrima bellī,
quam Iūnō fertur terrīs magis omnibus ūnam 15
posthabitā coluisse Samō; hīc illius arma,
hīc currus fuit; hoc rēgnum dea gentibus esse,
sī quā Fāta sinant, iam tum tenditque fovetque.
Prōgeniem sed enim Troiānō ā sanguine dūcī
audierat, Tyriās ōlim quae verteret arcēs; 20
hinc populum lātē rēgem bellōque superbum
ventūrum excidiō Libyae: sīc volvere Parcās.
Id metuēns, veterisque memor Sāturnia bellī,
prīma quod ad Troiam prō cārīs gesserat Argīs—
necdum etiam causae īrārum saevīque dolōrēs 25
exciderant animō: manet altā mente repostum
ūdicium Paridis sprētaeque iniūria fōrmae,
et genus invīsum, et raptī Ganymēdis honōrēs.
Hīs accēnsa super, iactātōs aequore tōtō
Trōas, rēliquiās Danaum atque immītis Achillī, 30
arcēbat longē Latiō, multōsque per annōs
errābant, āctī Fātīs, maria omnia circum.
Tantae mōlis erat Rōmānam condere gentem!
Vix ē cōnspectū Siculae tellūris in altum
vēla dabant laetī, et spūmās salis aere ruēbant, 35
cum Iūnō, aeternum servāns sub pectore volnus,
haec sēcum: 'Mēne inceptō dēsistere vīctam,
nec posse Ītaliā Teucrōrum āvertere rēgem?
Quippe vetor fātīs. Pallāsne exūrere classem
Argīvom atque ipsōs potuit submergere pontō, 40
ūnius ob noxam et furiās Aiācis Oīlēī?
Ipsa, Iovis rapidum iaculāta ē nūbibus ignem,
disiēcitque ratēs ēvertitque aequora ventīs,
illum expīrantem trānsfīxō pectore flammās
turbine corripuit scopulōque īnfīxit acūtō. 45
Ast ego, quae dīvom incēdō rēgīna, Iovisque
et soror et coniūnx, ūnā cum gente tot annōs
bella gerō! Et quisquam nūmen Iūnōnis adōret
praetereā, aut supplex ārīs impōnet honōrem?'
